Sint Clemens parochiegeschiedenis

De Langstraat in 1750Baardwijk behoorde tot de bovendorpen van het Land van Heusden in Holland en werd pas in 1814 toegevoegd aan de provincie Noord-Brabant. Tot 1922 was Baardwijk een zelfstandige gemeente; sindsdien maakt het deel uit van de gemeente Waalwijk. Hieronder plaatsen wij de geschiedenis van Baardwijk en de katholieke gelofsgemeenschap.

Ouwe Toren, BaardwijkAl in de Middeleeuwen had Baardwijk een kapel. De abdij van St.-Truiden bezat er kerkelijke goederen en rechten, onder meer het recht om pastoors aan te stellen. In 1272 werd hier een nieuwe kerk gesticht. Dit gebouw werd in de eeuwen daarna regelmatig vernieuwd.

Tijdens het Twaalfjarig Bestand (1609-1621) in de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) kon in Baardwijk de nieuwe religie van het calvinisme worden ingevoerd. In 1610 werd voor Baardwijk-Elshout een gereformeerde gemeente gesticht en een predikant aangesteld. De middeleeuwse kerk van Baardwijk bleef sindsdien protestant. In 1912 werd het schip van deze kerk afgebroken, zodat thans enkel de ‘oude toren’ rest. Hij bevindt zich aan de Winterdijk, niet ver van de huidige Clemenskerk.

De katholieken van Baardwijk konden dankzij de katholieke Heer van Baardwijk hun geloof blijven uitoefenen. Aanvankelijk werden zij in het geheim bediend door Norbertijnen en reguliere kanunniken. Van 1692 tot 1836 kerkten de Baardwijkse katholieken in een schuurkerk; het achterhuis van een boerderij. Met steun van het Rijk werd in de jaren dertig van de negentiende eeuw een nieuwe Waterstaatskerk gebouwd, die in 1896-1897 werd vervangen door de huidige neogotische kerk.

De huidige St.-Clemenskerk werd gebouwd vlak naast de toenmalige Waterstaatskerk, waartoe in februari 1896 een perceel met woonhuis werd aangekocht. Nog diezelfde maand vond de openbare aanbesteding plaats. Het werk werd echter toegewezen aan de architect van het gebouw, N.J.H. van Groenendael uit Hilversum, die het voor het bedrag van f 69.837 zei te kunnen uitvoeren. Vanwege het gunstige weer verliep de bouw zeer voorspoedig: Op 26 maart 1896 werd met de graafwerkzaamheden begonnen, in juli 1897 was de kerk gereed. Op 1 augustus 1897 werd de nieuwe kerk in gebruik genomen. De oude kerk werd kort daarna gesloopt.

Het gebouw is een driebeukige kruiskerk met driezijdig gesloten kruisbeuken. Het spitsboogportaal en de spitsboogvensters zijn kenmerkend voor de neogotiek. Het veelhoekige koor is omgeven door twee sacristieën. De ruim 70 meter hoge toren telt vier verdiepingen, is voorzien van gele speklagen en heeft een achthoekige klokkenverdieping met een omgang, waarop vier hoekpinakels.

Boven de hoofdingang is het beeld van de H. Clemens, paus en martelaar, onder een baldakijn te zien. Tegen de straatgevel staat het H.-Hartbeeld, dat vroeger deel uitmaakte van een niet meer bestaand zusterklooster op de hoek van de Loeffstraat en de Hoefsteeg. In het begin van de jaren zestig werden de oude pastorie en een oude boerderij gesloopt, waarna in 1962 het huidige kerkplein werd ingericht. Het kerkgebouw is een Rijksmonument. Met behulp van restauratiesubsidie kon begin van de jaren ’80 de toren worden gerestaureerd. Nog juist voor de eeuwwisseling kwamen subsidiegelden vrij die het mogelijk maakten de rest van het gebouw te restaureren. Mede met voldoende steun van de parochianen is het mogelijk geworden het gebouw in zijn oude glorie te herstellen.

In de jaren zestig van de twintigste eeuw ontstond behoefte aan een extra parochie met kerkgebouw op het grensgebied van de parochies St. Jan de Doper (centrum) en St. Clemens (Waalwijk-Oost). Dit leidde tot de oprichting van de parochie van de H. Bernadette, die in 1964 aan de Dr. Schaepmanlaan haar kerkgebouw kreeg. Het aanvankelijke enthousiasme in de nieuwe parochie moest echter op den duur plaatsmaken voor het inzicht dat gebrek aan priesters enerzijds en teruglopende financiële middelen anderzijds het niet verantwoord maakten zelfstandig verder te gaan. Van de vijf kerkgebouwen die Waalwijk had, moesten er in het jaar 2000 twee aan de eredienst worden onttrokken. Het waren de kerk van de parochie Maria Onbevlekt Ontvangen in Waalwijk-west (Besoyen) en de Bernadettekerk. Gevolg was een tweetal fusies en de oprichting van de Parochie St. Jan-Maria en van de Parochie H. Bernadette en St. Clemens.

ClemenskerkIn de huidige situatie heeft zich een verdere ontwikkeling voorgedaan, namelijk een fusie van deze beide kerkgemeenschappen. Hierdoor ontstond op 1 juli 2010 een nieuwe parochie onder de naam ‘St. Jan en St. Clemens’. Het was een tijdelijke naam, omdat op 1 januari 2013 de parochie door fusie opging in één parochie voor Waalwijk en Waspik.